Konfiransî Amnêstî le Amsterdam

Hesen QAZÎ nivîsand —

Şemî 22 Gulan 2021 - 03:39

Sazmanî Înqîlabî u Kurdistan (78)

Mêhdî Xanbaba Têhranî û dozî Kurdistan


Beşêk le giftugoy Hemîd Şewket legell Mêhdî Xanbaba Têhranî


Awrêk le bizûtnewewî çep le Iran le nawewe, giftugo legel Mêhdî Xanbaba Têhranî, çapî yekem beharî 1989

Şewket: Bo çî waye?
Xanbaba Têhranî: Hoyekey rûne. Ewan rojan wek emro nebû ke her mêrmindalêk bibête şorişgêr. Ewey ke rûnakbîrêk ke dukture û le henderan dersî xwênduwe, şan bidate ber jiyanî sext, le ser zewî rût bixewê, legel xelik her heman nan bixwa ke ewan deyxon û le maweyekî kurt da zimanî Kurdî fêr bê, diyare hogikirî û semîmîyet saz deka û ewe hemûy bibuwe hoy xoşewîstî û semîmîyet nîsbet be wî. 

Şewket: Idî'ay beşdarî Sazmanî Inqîlabî le bizûtnewey Kurdistan da û ew teblîxate gewrekrawey lew bareyewe kira kêşekanî ziyatir kird û dîsan basî "kastirîsm"î zîndû kirdewe aya eweş yek le xalî cêy kêşe bû legel rêberî Sazmanî Inqîlabî?
Xanbaba Têhranî: Basî xîlafî xomim kird legel rêberî Sazmanî Inqîlabî. Basî Kurdistan û teblîxatî gewrekirawey rêberî sazman lemer beşdarîkirdin lew bizûtneweye da birîn kulandnewe bû, rêberî Sazmanî Inqîlabî deywîst her we duway heman grûpî partîzanî kewê û wek alqey lawaz Kurdistanî dozîbuwewe. Her çonêk bê katêk ewan le nexoşxaney şarî Koln babetekeyan legel hêname gorê dijayetîm kird û gutim, ewe dîsan Rîzwanî pîlangêrî kirduwe û deyewê heman helsukewtî rabirdû dirêje pê bida. Be bê ewey ke îzin bida sazman pê bigrê, siyaset gelale bika û le rastîda bibê be sazman. Ewan katêk zanyan minyan pê pêmil nakrê royiştin û le duway ew giftugoye jimareyekyan le gowarî Tude, çap kird. Ewelîn jimare le duway konfiransî kadrekan be nawî pêdahatnewe û helêncawey rabirdû çap bû ke têyda meselekanyan dîze be derxone kirdbû. Rêberanî Sazmanî Inqîlabî be çapî ew jimareye, duruşmî bo pêşewe berew damezrandinî pêgey şorişgêrane le ladêyan beriz kirdewe û be duway ewe da çûne 'Iraq bo lay Talebanî û temayan ewe bû lewêwe biçne Iran.
Be derkewtinî min le nexoşxane Xusrew Sefayî leber dostayetî û hawrêyetîyekî nizîkî ke legel min heybû, çendîn car hate lam bo ewey nawbijîwanî bika û ême aşt katewe: „Deygut to xot rêkixraweke le Urûpa biparêze û amadekarî bike bo bestinî konfirans, herçî bû ême le dûy dedeyn û Rîzwanîş kontirol dekeyn." Her çîyekî bû min lew birge mêjûyye da nesazam û legelyan nehatme redaye.

Şewket: Ew meseley kongirey rêkixrawî Lêxoşbûnî Nêwnetewîy Emnistî le Amsterdam çi bû?
Xanbaba Têhranî: Kongirey rêkxirway Lêxoşbûnî Nêwneteweyî Emnistî le salî 1975 bo pêrageyiştin be meseley pêşêlkiranî mafî mirov le Iran le Amsterdam pêk hat. Rêjîmî Iran raygeyand ke pêkhatnî ew kongireye pîlanî kompanîye newtîyekane. Çunke Iran buwe be heloy Opek û nirxî newtî ziyad kirduwe û boyeş kewtuwete ber pelamarî kompanîye newtîyekan. Waq'îyet ewe bû ke sitratêjî mafî mirov seretay cûley sermayedarî le cîhan da bû ke temay girtbû hêndêk çakesazî le sîstimî le gwên sîstimî şa da bika. Bo kongirey emnistî çend kes le takuteray opozîsyonî Iranîş bang kirabûn, le wane Qasimlû le Hîzbî Dêmokrratî Kurdistan, Menûçhirî Kelanterî le Ingilîstanewe ke xalî Bîjen Cezenî bû û wekû kesêk ke endamêkî binemalekeyan qurbanî kirabû, bang kira bû. [Menuçêhir Kelantirî le têkoşeranî layengirî bizûtnewey çirîkî şarî bû le Iran, le serubendî rûxanî rêjîm şa le Ingilîstanewe çuwewe Iran û duway çend sal têkoşan le rîzî Sazmanî Çirîke Fîdayîyekanî Gel da le mangî Marsî salî 1982 katêk deywîst be nihênî le Iran derkewê le şarî Zahîdan kewte gemaroy hêze serkutkerekanî rêjîm û bo ewey be zîndûyî nekewête destyan narincokî be xoy da teqandewe û jiyanî le dest da. Menûçêhir Kelanterî dostêkî dilsozî gelî Kurd bû. H.Q.] Le kobûnewey kongire da le ciyat Kelanterî ke nexoş kewtibû, Birliyan le Ingilîstanewe beşdar bibû, Behmen Nîrûmend le Almanewe û Humayûn 'Elîzade le Utrîşewe bang kira bûn bo kongire. Sadq Qutbzadeş legel parêzerî Feranseyî Lûy al Bala lew kongireye da beşdarî kirdbû.

Şewket: Lûy al Balay, endamî Hîzbî Komonîstî Feranse?
Xanbaba Têhranî: Belê. Yekêk le nakokîyekanî meseleke bû ke nasênerî Qutbzade be kongire endamî Hîzbî Komonîstî Feranse bû. Al Bala duwatir le meseley rizgarî barimte Emrîkayekanî sefarretî Emrîka le Iranîş hêndêk mudaxeley kird.


Şewket: Boçûnî Qutbzade leser çilonayetî mafî mirov le Iran çi bû?
Xanbaba Têhranî: Qutbzade dewrêkî seyrî hebû. Ew le komîsyonêkî kongire da ke Qasimlûş têyda endam bû, hewlî deda bîselmênê ke le zîndanekanî Iran da her zîndanî Musulman hen. Webîrm dê legel Mehmûd Rasêx û Behmen Nîrûmend le dalanî bestranî kongireke rawestabûyn ke Qasimlû hat û gutî: "Ew xwêrîye kêye? Emin le komîsyoneke da her çendî dûpatey dekemewe ke le zîndanekanî Iran da Kurdekan, komonîstekan û dêmokrratekan û mezebyekan zîndanîn delê le cêda şitêkî awa nîye. Mîletî Iran hemûyan Musulmanin û tenê Musulmanekan le zîndan dan." Qasimlû ew demî Qutbzadey nedenasî û min pêm gut ke ew şexse Sadiq Qutbzade ye. [Sadiq Qutbzade le yaranî Xumeynî bû le derewey wulat û le duway serkewtinî şoriş bo maweyek wezîrî karubarî derewe û serokî radyo têlêvîzyon û endamî şûray şoriş bû. Le 15-î sêptambrî 1982 be tawanî beşdarî le kudta be dijî rêjîm ê'dam kira. H.Q.]

Dirêjey heye…
Wêne: Serbergî Kitêbî Şewket lemer Mêhdî Xanbaba Têhranî

parvê bike

   

Yeni Özgür Politika

© Copyright 2021 Yeni Özgür Politika | Mafên belavkirinê parastî ne.