Şehîdên me hevrê û jiyana bi wate ne

• Hin jiyan hene ku bi sal û rojên xwe nayên pîvandin. Ew bi kûrahiya şopa xwe di dilê mirovan de têne pîvandin. Jiyana şehîdan ji vê rastiyê re şahid e. Dema em navê wan dibêjin, tenê kesên ku ji nav me çûne bi bîr nayînin; em parçeyek ji dîroka xwe, ji evîna xwe û ji hêviya xwe bi bîr tînin.

BERFÎN QIRANÎ

 Her yek ji wan di nav jiyanê de şopek hiştiye. Hin şop li ser rûyê dayikan, hin di stranên dengbêjan de, hin di kenê zarokan de û hin jî di dilê hevalên wan de mane. Carinan bîranîna mirovekî ne ji gotinên mezin, lê ji gotineke biçûk, ji kenekî, ji nêrîna çavên hevalekê an ji destê ku di demeke dijwar de destê te digire tê. Ew kêliyên biçûk piştî salan dibin parçeyên mezin ên dîroka me.

Dîrok her tim bi navên mezin û rojên mezin nayê nivîsandin. Carinan ew di bêdengiya destekî de, di çavên dayikekê de, di dengê hevalekê de û di stranekê de tê nivîsandin. Ji ber vê yekê, şehîd ji dîrokê dûr nînin; ew di peyvên me, di bîranînên me û di awayê ku em bi hev re dijîn de berdewam in.

Di vê dîrokê de, çîroka jinên şehîd cihê taybet digire. Jina ku di gelek civakan de hatibû xwestin ku tenê li dora malbatê û malê were dîtin, bi hilbijartina xwe deriyên dîrokê vekir. Xwe bi fikir û felsefa Rêber Apo pêçan û nîşan da ku jin dikare ne tenê parêzvanê jiyanê, lê avakerê jiyaneke nû jî be. Ew li dijî tirsê, bêhêviyê û qebûlkirina bêdeng a bindestiyê sekinîn û bi hebûna xwe re gotin ku jin dikare dengê xwe bide dîrokê û jiyana xwe bi destê xwe ava bike.

Çîroka jinên şehîd tenê çîroka mirinê nîne. Ew çîroka jina ku ji sînorên hatine danîn derbas dibe û xwe wekî hêzeke afirîner dide dîtin. Di jiyana wan de evîn ne tenê peyvek li ser lêvan bû; evîn ked, parvekirin û rawestan bû li kêleka hev. Dema ku yek westiya û ya din digot: «Heval, rabe, tu dikarî», evîn li wir bû. Dema ku nan hat parvekirin û kesek nehişt ku yê din bêpar bimîne, evîn li wir bû. Dema ku di kêliyeke dijwar de yek digot: ‘Ez li vir im’, ew gotin dikaribû barê rojekê sivik bike.

Belkî wateya herî kûr a hevrêtiyê jî ev e: ne tenê bi hev re li heman rêyê meşîn, lê parvekirina barê rêyê. Hevrêti ew e ku mirov di dema westandinê de barê hev hildide, di dema tirsê de hêviyê dide hev û di dema bêdengiyê de dengê hev dibihîze. Hevrêti mirovekî ji ‘ez’ ber bi ‘em’ ve diguhere. Kesek tenê dikare biweste, lê destek li destekê dikare mirovekî ji nav westiyînê derxe.

Gelek şehîdên me ev rastî bi jiyana xwe nîşan dan. Wan fêm kiribû ku rêya berxwedanê rêya kesekî tenê nîne; ew rêyek e ku bi baweriyê, evînê û parvekirina barê tê avakirin. Ji ber vê yekê, dema em wan bi bîr tînin, divê em tenê nepirsin ku ew çi bûn; divê em ji xwe bipirsin ku em piştî wan çawa dibin.

Jinên şehîd di heman demê de mîrateya çandê jî hiştin. Çand di zimanê dayikê de, di stranê dapîrê de, di çîrokan de û di nanê ku li ser sifreyê tê parvekirin de dijî. Jina ku di demên dijwar de malbatê li dora xwe dicivîne, dayika ku ji zarokên xwe re çîrokek kevn dibêje û dapîra ku stranek ji neviyên xwe re vedibêje, tenê rabirdûyê naparêzin; ew pira di navbera rabirdû û siberojê de ava dikin.

Di çanda me de, bîranîn tenê wêneyek li ser dîwarê nîne. Bîranîn deng e, stran e, nav e û çîrok e. Carinan dayikek navê keçika xwe bi dengê nerm dibêje û di wê navê de salên derbasbûyî, bêrî, evîn û êş hemû di nav hev de ne. Kesên ku çûne, di van kêliyan de dîsa li nav me dijîn.

Ji ber ku mirovek dema ku di dilan de cih digire, bi mirinê ji holê ranabe. Laş diçe, lê şop dimîne; deng bêdeng dibe, lê peyv berdewam dike. Belkî ev yek ji rastiyên kûr e ku mirin nikare bi temamî ji holê rake: mirovek dikare ji jiyanê veqete, lê nikare ji bîranînê were rakirin.

Mîrasa şehîdan tenê berxwedan nîne; ew fikir, pirs û berpirsiyarî ye. Wan ji me re pirs hiştine: Jiyan çi ye? Mirov ji bo çi dijî? Azadî bêyî berpirsiyariyê çi wateyê dide? Evîn bêyî ked çi ye? Hevrêti bêyî parvekirina barê dikare çiqas bidome?

Bîranîn tenê navê şehîdan bilêvkirin nîne; fêmkirina wateya jiyana wan e. Heke azadî ji bo wan peyvek nebû, divê di awayê ku em bi hev re dijîn de xuya bibe. Heke evîn ji bo wan ked bû, divê di kirinên me de hebûna xwe nîşan bide. Heke hevrêti ji wan re rêyek bû, divê em di kêliyên dijwar de destê hev berdest nekin.

Her şehîdek ji me re berpirsiyariyek hiştiye. Ne tenê ku em navê wan bilêv bikin, lê ku em ji xwe re bipirsin: Em ji jiyana wan çi fêr bûn? Em dikarin ji bo jinan çawa cihê ewle û bi rêz ava bikin? Em dikarin hevrêtiyê çawa ji peyvekê derxin û bikin awayekî jiyanê? Em dikarin hêviyê çawa bikin kirin?

Hêvî li benda sibehê mayîn nîne. Hêvî ew gavên biçûk in ku mirov di tarîtiyê de davêje. Dema em zarokekî fêrî zimanê xwe dikin, hêvî dikin. Dema em stranekê diparêzin, hêvî dikin. Dema em destê jinekê digirin û dibêjin: ‘Tu ne tenê yî’, hêvî dikin. Dema em di şertên dijwar de jî ji hev re dilnermî û hêzê didin, em siberojê ji nû ve ava dikin.

Belkî girîngtirîn dersa şehîdan ew e ku jiyan bi dirêjahiya xwe ne, bi kûrahiya xwe tê pîvandin. Jiyana bi wate ew e ku di hundirê xwe de evîn heye, di têkiliyên xwe de hevrêti heye, di biryarên xwe de berpirsiyarî heye û di paşerojê de hêvî heye. Di vê wateyê de, jiyana şehîdan piştî mirina wan jî berdewam dike.

Lê bîranîn tenê bi ronahiyê nayê. Di hundirê wê de êş jî heye. Hinek kêlî hene ku mirov nikare li çavê wan binêre û bibêje: ‘Ez bêrîya hevaltîya we dikim.’ Carinan ev bêrîkirin wekî girêkekê di qirika mirov de dimîne; carinan dibe bêhnek ku ji dûr ve tê û xwe li bîra me dide. Lê ev êş jî, dema ku em wê di bîranîn û xebatê de diguherînin, dikare bibe hêz.

Hinek kêliyan dixwazim ji dil ve bibêjim: ev ji pêş we ye, heval Pelîn, heval Besê, heval Sema, heval Jiyan, heval Zelal û heta diçe...

Navên wan ne tenê navên kesên ku çûne ne. Di her navekî de parçeyek ji dîroka me, ji hevaltîya me û ji hêviya me heye. Bila ew nav bi rêz û bi mînnetdarî bêne gotin; ne ji bo ku em tenê rondikan rijînin, lê ji bo ku em fêm bikin ku rondik nikare bi tena serê xwe bîranînê bidomîne. Divê stran dengê wan hilgire, divê bîranîn rêya wan nîşan bide û divê evîn di nav jiyana me de berdewam bibe.

Şehîdên me çûn, lê rêya wan ne bi wan re dawî bû. Ew ji nav me veçûn, lê tiştên ku wan ji bo wan jiyan dane hîn li ber me ne: azadî, rûmet, hevrêti, evîn, çand û hêvî. Rêya wan bi bîranînê tenê nayê domandin; ew bi awayê ku em bi hev re dijîn, bi hilbijartinên me û bi xebata me ya rojane re berdewam dibe.

Ji ber vê yekê, bîranîna herî kûr ew e ku em ne tenê navê wan biparêzin, lê wateya wan di jiyana xwe de bijîn. Ji bo ku şehîd tenê di wêneyan de nemînin, divê şopa wan di gavên me de were dîtin. Ji bo ku hevrêtiya wan nemire, divê em di kêliyên dijwar de destê hev berdest nekin. Û belkî li vir jiyana wan dîsa dest pê dike: ne wek laşên ku vegerin, lê wek fikirên ku me digihînin hev, wek evîna ku me li kêleka hev digire û wek hêviyeke ku di nav tarîtiyê de ronahiyê diparêze.

Ji ber ku hin jiyan bi salan nayên pîvandin. Ew bi kûrahiya evîna wan, bi hêza hevrêtiya wan, bi ramanên wan û bi şopa ku di dilê mirovan de hiştiye têne pîvandin. Hin mirovan ji nav me diçin, lê jiyana wan di nav me de dimîne; hin deng bêdeng dibin, lê dîroka wan hîn diaxive.

Belkî ev e mîrasa herî mezin a wan ku em fêr bibin jiyan tenê bijîn nîne; jiyan ew e ku mirov piştî windabûnê jî dikare evînê biparêze, piştî êşê jî dikare bi hevalê xwe re raweste û piştî tarîtiyê jî dikare ji bo ronahiyê gav bavêje. Di wê gavê de, şehîd ne tenê bîranîna me ne; ew dibe beşek ji jiyana me.