Divê em şer veguherînin aştiyeke bi rûmet

• Divê em şer bi dawî bînin û pevçûnê veguherînin aştiyeke bi rûmet. Ji bo vê yekê pêwîstî bi bidawîanîna dijminatiyê, vekirina rêya siyaseta demokratîk û misogerkirina wekhevî, azadî û mafên bingehîn a ji bo hemû gelan heye. Aştiyeke mayînde tenê bi devjêberdana polîtîkayên înkar û tepeserkirinê û bi çareserkirina pirsgirêkan a bi rêya diyalog, qanûn û çareseriyên demokratîk pêkan e.

MEHMET ALÎ ALÇINKAYA

Tirkiye bi encamên giran ên civakî, siyasî û aborî yên pevçûnên bi salan re rû bi rû ye. Kesên jiyana xwe ji dest didin, jiyana hilweşiyayî û kûrbûna cihêkariyê nîşan dide ku polîtîkayên şer pirsgirêkan çareser nakin. Şikandina vê çerxê û avakirina pêşerojek hevpar a ji bo hemû gelan berpirsiyariyek dîrokî ye.

Aştiya bi rûmet ne teslîmbûn, lê wekhevî, rêzgirtina hevbeş û çareseriyên demokratîk e. Pirsgirêkên bingehîn ên welêt, nemaze meselaya Kurd, divê ne bi polîtîkayên înkar û ewlehiyê werin çareserkirin, lê bi têgihîştinek ku nasname, ziman, çand û îradeya demokratîk a gel nas dike werin çareserkirin. Aştî ne li ser wê yekê ye ku aliyek li ber aliyê din serê xwe xwar bike, lê li ser wê yekê ye ku her kes pêşerojek hevpar bi mafên wekhev ava bike.

Banga ji bo Aştî û Civaka Demokratîk derfetek girîng pêşkêş dike ji bo veguherînek ji pevçûnê ya ji bo siyaseta demokratîk. Lêbelê, mayîndetiya vê derfetê bi piştgirîkirina van gotinan bi gavên siyasî û qanûnî yên berbiçav ve girêdayî ye. Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê divê garantiyên qanûnî ji bo çareseriyek demokratîk destnîşan bike; divê zextên li ser siyaseta demokratîk werin rakirin û divê azadiya raman û îfadeyê were misogerkirin. Divê mafê rayedarên hilbijartî yên temsîlkirina îradeya gel were parastin û divê demokrasiya herêmî were xurtkirin.

Divê meseleya Kurd li ser bingeha hemwelatîbûna wekhev û mafên demokratîk were çareserkirin. Divê pirsgirêkên girtiyên siyasî li gorî mafên mirovan ên gerdûnî û prensîbên hiqûqê were çareserkirin; divê garantiyên derbarê darizandina dadperwer û bicîhanîna cezayan de bi tevahî werin bicîhanîn. Divê kanalên diyalogê vekirî bimînin û beşdariya çalak a beşên cûda yên civakê di pêvajoya aştiyê de were misogerkirin.

Aliyên civakî û aborî yên aştiya mayînde nayên paşguhkirin. Çavkaniyên ku ji bo polîtîkayên şer têne veqetandin divê ji bo pêdiviyên bingehîn ên wekî perwerde, tenduristî, xanî û kar werin xerckirin; divê li dijî xizanî û newekheviyê têkoşîn were kirin. Divê polîtîkayên civakî yên ku mafên karker, kedkar, jin û ciwanan garantî dikin werin pêşxistin. Ji ber ku aştî ne tenê bêdengkirina çekan e, lê di heman demê de avakirina pergalekê ye ku mirov bikaribin bi rûmet tê de bijîn.

Jiyana hevbeş a Kurd, Tirk û hemû gelan û parastina mafên wekhev, dibe bingeha komareke demokratîk. Derbaskirina pêşdarazî û dijminatiyên civakî, veguherandina êşên hevpar a ji bo hevgirtinê û li ser bingeha wekheviyê anîna gel hev a pirçandî û pirrengiyê berpirsiyariya me hemûyan e. Aştî ne tenê bi danûstandinên di navbera aktorên siyasî de, lê di heman demê de bi mezinbûna beşdariya demokratîk û hevgirtinê ya di nav hemû warên civakê de jî pêk tê.

Tirkiye bi hilbijartinek zelal re rû bi rû ye: an di polîtîkayên pevçûn, cihêkariyê û bêbaweriyê de wê israr bike, an jî pêşerojek demokratîk li ser bingeha wekhevî, azadî û jiyana bi hev re ya gelan dê ava bike. Ev hilbijartin ne taloqkirina aştiyê, lê belê bi garantiyên qanûnî û gavên demokratîk ên berbiçav pêşxistina wê hewce dike.

Divê em bingeha şer û pevçûnan veguherînin aştiyeke bi rûmet. Ji bo vê armancê, divê em bi hev re ji bo bidawîanîna dijminatiyê, xurtkirina siyaseta demokratîk û misogerkirina maf û azadiyên bingehîn parêzvaniyê bikin. Divê em aştiyê ji xwestekekê veguherînin bernameyeke civakî û siyasî.

Pêkan e ku şer bi aştî, înkar bi wekhevî û zordarî bi azadiyê were guhertin. Rêya aştiyeke bi rûmet di naskirina îradeya gel, rakirina astengiyên li pêşiya çareseriya demokratîk û misogerkirina pêşerojeke hevpar a bi gavên berbiçav de ye.