Veguhertina şer a aştiyê, kedê dixwaze

• Bidawîanîna şeran, dîtina çareseriyên mayînde ya ji bo pirsgirêkan û misogerkirina jiyana bi hev re ya di wekhevî, azadî û aştiyê de, tenê bi niyetên baş nayê bidestxistin. Ew hewceyê hewldan, wêrekî, sebir, biryardarî û îradeyek kolektîf a bihêz e. Ji ber ku aştî bi îmzekirina peymanekê ve sînordar nîne; ew hewceyê avakirina ji nû ve ya têkiliyên civakî, saziyên siyasî û çandeke jiyana hevbeş a li ser bingehên demokratîk e.

MEHMET ALÎ ALÇINKAYA

Êş, wêranî û bêewlehiya şeran li pey xwe hiştiye, di şevekê de ji holê ranabin. Pirsgirêkên ku bi salan kom bûne, tenê bi polîtîkayên ewlehiyê, qedexeyan an jî lihevkirinên demkî nayên çareserkirin. Rêya aştiya mayînde di têgihîştina rast a sedemên pevçûnan, nîqaşkirina eşkere ya pirsgirêkan û afirandina şert û mercan de ye. Ji bo pêkanîna daxwazên gel a di çarçoveyek siyasî ya demokratîk de ev girîng in.

Ji ber vê yekê, avakirina Civatek Aştîxwaz û Demokratîk ne tenê bêdengkirina çekan e, lê belê têkoşîna ji bo demokratîkkirina jiyana civakî ye. Ji bo ku aştî mayînde be, divê azadiya raman û rêxistinbûnê were misogerkirin; û divê hevjiyana nasname, ziman, bawerî û çandên cuda li ser bingeha hemwelatîbûna wekhev were misogerkirin. Pirsgirêkên dîrokî û civakî yên Tirkiyeyê, bi taybetî pirsgirêka Kurd, divê ne bi polîtîkayên înkar û tepeserkirinê, lê bi diyalog, danûstandin, beşdariya demokratîk û garantiyên qanûnî werin çareserkirin.

Aştî mijareke civakî ya pir girîng e loma meriv tenê ji aktorên siyasî re nikare bihêle. Karker, kedkar, jin, ciwan, rewşenbîr, rêxistinên girseyî yên demokratîk û civakên herêmî divê bibin mijarên vê pêvajoyê. Ji ber ku pêvajoyek civak tê de beşdar nebe, daxwazên civakê neyên hesibandin û îradeya wê ya hevpar nayê pêşxistin, nikare veguherînek civakî ya mayînde biafirîne. Civakîbûna aştiyê tenê wê demê pêkan e ku mirov guh bidin hev, cudahîyan wekî dewlemendî bibînin ne wekî gef û bi hev re li dijî pirsgirêkên hevpar têbikoşin.

Avakirina civatek demokratîk di heman demê de têkoşînek ji bo mafên kedê, edalet û wekheviyê ye. Di hawîrdorek ku tê de xizanî, bêkarî, cudakarî, tundûtûjiya li dijî jinan û talankirina xwezayê berdewam dikin de, bingehên civakî yên aştiyê qels dimînin. Ji ber vê yekê, parastina aştiyê hewce dike ku îradeya gel were xurtkirin, mafên kedê werin parastin, azadiya jinan were misogerkirin, şert û mercên ku ciwan bikaribin bi hêvî li pêşerojê binêrin werin afirandin û demokrasiya herêmî were pêşxistin.

Ev hemû rexne û rexnekirina xwe pêwîst dike. Her kesê ku aştiyê dixwaze divê lihevhatina di navbera gotin û kiryarên xwe de bipirse; divê ew hewl bidin ku pêşdarazî, nêzîkatiyên dûrxistin û helwestên xwe yên ku rê li ber siyaseta demokratîk digirin, derbas bikin. Bawerî bi berpirsiyariya hevbeş; hevkarî bi têkiliyên wekhev; û hevgirtin bi pêkanîna sozan pêş dikeve. Hem ziman û hem jî pratîka aştiyê divê demokratîk bin.

Tiştê ku îro hewcedarê me ye, têgihîştinek e ku ne tenê aştiyê biparêze, lê di heman demê de wê di jiyana rojane de jî ava bike. Divê em li taxan, cihên kar, şaredariyan, saziyên demokratîk û qadên têkoşîna civakî hewldanên hevkariyê pêş bixin; bêyî derengmayînê pirsgirêkan nîqaş bikin û berpirsiyariya çareseriyên wan bigirin ser xwe. Her gaveke demokratîk a ku xuya dike biçûk e, dibe alîkar ku bawerî û îradeya jiyana bi hev re di navbera gelan de xurt bibe.

Divê were zanîn ku zimanê şer parçe dike, zimanê aştiyê mirovan tîne gel hev; zordarî civakê bêdeng dike, demokrasî dengê civakê dide der. Lêbelê, ev veguherîn bi awayekî xweber çênabe. Têkoşîna ji bo aştiyê, parastina mafên demokratîk, parastina serdestiya hiqûqê û pêşxistina hevgirtina civakî hewldanek berdewam hewce dike.

Eger em bixwazin şer veguherînin aştiyê û pirsgirêkan veguherînin çareseriyan, divê em hemû berpirsiyariya aştiyê parve bikin. Avakirina civatek aştiyane û demokratîk ne berpirsiyariya komek an jî yekîneyeke siyasî ye, lê ya her kesî ye ku dixwaze pêşerojeke hevpar li ser bingeha wekhevî û azadiyê ava bike.

Ji ber ku aştiya mayînde ne tenê bidawîanîna pevçûnan e, lê di heman demê de jiholêrakirina şert û mercên ku dibin sedema pevçûnan e jî. Civaka demokratîk ew îradeya civakî ye ku dê vê aştiyê biparêze, pêş bixe û veguhezîne nifşên pêşerojê.

Aştî hewceyî hewldanê, demokrasî hewceyî têkoşînê û veguherîna civakî jî biryardariyê dixwaze. Tiştê ku niha divê were kirin ev e ku em gotinên xwe bikin yek, ji nakokiyên xwe derbas bibin, têkoşîna xwe ya hevpar berfireh bikin û bi hev re aştiyê ava bikin.