- Mirov tenê ne ji bo jiyanê tê dinyayê, ji bo lêgerîna wateyê tê. Henase pêdiviyek biyolojîk e; lê jiyan têkiliyek e ku li ser wateyê tê avakirin. Û girêdana herî nedîtî ya di vê têkiliyê de jî hêvî ye. Ji ber ku hêvî daxwazeke asayî ye ji bo pêşerojê, ew bersiva herî kûr e ku mirova dide hebûnê.
ADAR JIYAN
Hebûn qet rastiya xwe ya tevahî ji mirovahiyê re aşkera nake. Em qet nikarin bi tevahî fêm bikin çima jiyan bi êşê ve girêdayî ye, çima qencî her gav nayê xelatkirin, çima dadmendî carinan bi derengî dikeve. Mirovahî rêwîyek e ku di nav van tiştên nenas de dimeşe. Tenêtiya wê ya herî mezin li vir dest pê dike. Lê di heman demê de, hêza wê ya herî mezin li vir pêk tê. Ji ber ku mirovahî tenê hebûn e ku dikare bêyî ku bizanibe jî bimeşe. Navê vê meşê hêvî ye.
Aqil hewl dide ku rastiyê fam bike; hêvî hewl dide ku dibetiya li pişt rastiyê bibîne. Aqil pirsan dipirse, hêvî fêrî me dike ku em bêyî di nav van pirsan de bimînin bijîn. Ji ber vê yekê, hêvî ne berevajî aqil e; ew asoyeke giyanî ye ku mirovahiyê li wir diparêze ku tu aqil nikare bigihîje wê derê.
Mirovê/a nûjen, gava fêm dike ku ew bêtir mal berhev dike, ewqas jî bêtir winda dike. Her ku mal zêde dibe, wate kêm dibe. Zanîn zêde dibe, belê şahrezayî kêm dibe. Her çendî ku mirov asîman bifetihîne jî, ew nikare tariya cîhana xwe ya hundirîn bi tevahî ronî bike. Lê rêwîtiya rastîn a mirov tenê ne derve ye, hundir e jî. Lewre mirov bêyî ku xwe nas bike, nikare tu car cîhanê nas bike. Dibe ku nirxa herî mezin a hêviyê ne ew be ku mirov pêşerojê nas bike. Hêvî nezelaliyê ji holê radike; ew dihêle ku mirov rûmeta xwe li hember nezelaliyê biparêze. Ji ber ku hebûnek ku pêşerojê bi teqezî dizane, dê ne hewceyî hêviyê be. Hêvî li hemberî nenasiyê wêrekiya mirov a exlaqî ye ku dibêje, "Hê neqediyaye." Jiyan pirî caran ne bi encamê, bi hilbijartinê dişêwê. Mirov nikare her gav bi ser bikeve; lê ew her gav dikare hilbijêre ka ew ê çawa bijî. Hêvî forma herî bilind a vê hilbijartinê ye. Kesekî/e hêvîdar tenê bi hatina sibehê bawer nake; ew di heman demê de bi wateya qenciyê, nirxê kedê jî bawer dike. Lewre rastî di encamê de xuya dibe.
Ev bawerî karakterê cîhana hundirîn berî şert û mercên cîhana derve diyar dike. Felsefe bi sedsalan e pirsa ka mirov kî ye dipirse. Dibe ku bersiveke teqez ji bo vê pirsê tune be. Belê, tê gotin ku mirov heya wê asta ku mirov hêvî dike. Ji ber ku hêvî ne tenê hestek e ku bi pêşerojê ve girêdayî ye; ew zimanê hevpar ê wijdan, azadî û berpirsiyariyê ye. Ji hêla din ve, bêhêvîtî pirî caran ne tenê rewşek hişî ye, destpêka bêdeng a vekirina wateyê ye. Tovekî bêdengiyê yê di bin axê de ye ku ji derve tê dîtin. Lê di rastiyê de, ew amadekariya ji bo çêbûneke mezin e. Ruhê mirovan wiha ye. Carinan dema herî berhemdar ew e ku ji derve de xuya dike. Hêvî, ku bi sebirê tê hilgirtin, rehên nedîtî datîne. Dûv re rojekê, di kêliyek ku kes hêvî nake de şîn dibe. Ji ber vê yekê veguherînên herî mezin ên jiyanê pirî caran ne bi deng, bi bêdengiyê dest pê dikin. Dibe ku xapandina herî mezin a mirovan ew e ku di bûyeran de li bextewariyê digere.
Belê bûyer tên û diçin; tiştê ku mirov didomîne hişmendiya li hemberî wan a pêş dixe ye. Hêvî forma herî paqijkirî ya vê hişmendiyê ye. Ew ne diyariyek ji cîhana derve ye, berhema cîhana hundirîn e. Ji ber vê yekê, hêvî nayê kirîn, mîrasgirtin, an jî ji kesekî din deynkirin. Mirov wê di nav giyanê xwe de ava dike. Di dawiyê de, ev rastî dimîne: Mirov ne ji ber ku ew mirî ye, lê dema ku ew jiyanek bêwate dijî têk diçe. Lêbelê, hêvî pencereyeke bêdeng e ku di nav mirinê de ber bi bêdawîtiyê ve vedibe. Yên ku dikarin wê pencereyê vekirî bihêlin, dewlemendiyeke hundirîn bi dest dixin ku dem jî nikare wê kêm bike. Lewre hêvî neynika herî pêbawer û karakterê mirov e. Rastiya ku hemû felsefe hewl dide ku bi hevokên dirêj vebêje,di hevokekê tenê de veşartî ye: Heta ku mirov hêviya xwe diparêze tenê ne sax dimîne; di heman demê de wateyê dide hebûna xwe jî.
Mirov tenê ne ji bo jiyanê, ji bo lêgerîna wateyê tê dinyayê. Hilmdayîn û hilmstendin pêdiviyeke biyolojîk e; lêbelê, jiyan têkiliyek e ku li ser wateyê hatiye avakirin. Girêdana herî nedîtî ya di vê têkiliyê de, hêvî ye. Ji ber ku hêvî tenê ne hêviyeke asayî ye ji bo pêşerojê ye; bersiva herî kûr e ku mirovahî dide hebûnê. Hebûn qet rastiya xwe ya tevahî ji mirovahiyê re aşkera nake. Em qet nikarin bi tevahî fêm bikin ku çima jiyan bi êşê ve girêdayî ye, çima qencî her gav nayê xelatkirin, an çima dadmendî carinan bi derengî dikeve. Mirov rêwî ye ku li van tiştên nenasal de digere. Tenêtiya wî/ê ya herî mezin li vir dest pê dike. Lê di heman demê de, hêza wî/ê ya herî mezin li vir pêk tê. Lewre mirov bi qasî ku hebûna xwe didomîne, ew qas jî nizan e. Ev rewş jî wekî hêviyê tê binavkirin. Hiş hewl dide ku rastiyê fam bike; hêvî hewl dide ku debetiya li derveyî rastiyê bibîne. Hiş pirsan dike, hêvî fêrî mirov dike ku ew bêyî ku di nav wan pirsan de winda bibe dijî. Ji ber vê yekê, hêvî ne berevajî hiş e; ew asoyek giyanî ye ku mirov li wir diparêze.
Mirovê/a nûjen her fêm dike ku bêtir mal berhev bike, ji hebûna xwe dixwe. Her ku mal û milk zêde dibe, wateya jiyanê kêm dibe. Her ku zanîn zêde dibe, şarezayî kêm dibe. Mirov asîman fetih dike, lê nikare tarîtiya cîhana xwe ya hundirîn bi tevahî ronî bike .Dîsa jî, rêwîtiya rastîn a mirovahiyê ne ber bi derve ye, ber bi hundir ve ye. Heta ku mirov cîhana xwe ya hundirîn nas neke, nikare cîhana derveyî nas bike. Bi rastî bersiva herî bêdeng hêvî ye û hêvî jî ronahiya hebûnê ya hundirîn e.
