Niha dema xweparastinê ye

• 25'ê Mijdarê, Roja Têkoşîna li dijî Tundiya li ser Jinan, ne tenê rojek e ji bo bîranîna kuştinên jinan û protestokirina tundiya serdest a mêran. Ew rojeke dîrokî ye ku jin têkoşîna xwe ji bo azadî, wekhevî, mafê jiyanê û mafê diyarkirina pêşeroja xwe xurt dikin.

MEHMET ALÎ ALÇINKAYA

Girîngiya xweparastinê, ku di bangawaziya 25'ê Mijdarê ya KJK'ê de hatiye destnîşankirin, yek ji mijarên siyasî yên bingehîn ên têkoşîna rizgariya jinan a îro ye. Ji ber ku xweparastin ne tenê xweparastina li dijî êrîşên fîzîkî ye; ew parastina jiyan, laş, ked, nasname, ziman û îradeya azad a jinê ye. Ew xwedîderketina li ser jiyana xwe, rêxistinbûn û bûyîna mijara veguherîna civakî ye.

Tundûtûjiya li dijî jinan ne bûyerek tenê ye. Jinkuştin, tecawiz, girêdayîbûna aborî, xebata bêewlehî, îstismara kedê û dûrxistina ji jiyana civakî hemî encamên zîhniyeta serdestiya mêran û têkiliyên îstismarkirina kapîtalîst in û her yek a dinê xurt dike. Ev pergal, ku hewl dide laş, ked û îradeya jinan kontrol bike, newekheviyê ji nû ve diafirîne û di heman demê de hewl dide jinan ji jiyana civakî derxîne.

Ji ber vê yekê, em nikarin têkoşîna rizgariya jinan tenê wekî têkoşînek li dijî tundûtûjiyê bibînin. Ev têkoşîn di heman demê de têkoşînek rizgariya civakî ye li dijî îstîsmar, xizanî, cudakarî, înkar û hemî têkiliyên serdestiyê. Divê em têkoşîna rêxistinkirî ya li ser bingeha wekheviyê li dijî nedîtbariya keda jinan, girêdayîbûna aborî, xebata bêewlehî û dûrxistina jinan ji mekanîzmayên biryardanê berfireh bikin. Xweparastin tê wateya neteslîmbûna li ber tirsê; tê wateya rêxistinkirin, nîşandana hevgirtinê û avakirina jiyaneke ya azad bi hev re.

Ezmûna xwerêxistinkirin, xwebixwebûn û îradeya azad ku tevgera rizgariya jinên Kurd di van salan de hîn zêde pêş xistiye, yek ji destkeftiyên girîng ên vê têkoşînê ye. Rêxistinkirina jinan bi nasname, ziman û baweriyên xwe; û xwedîbûna deng û hêza biryardanê di siyaset, rêveberiyên herêmî, aborî û hemû warên jiyana civakî de şertên girîng in ji bo civakek demokratîk.

Hevgirtina jinan ne tenê yekbûna di êşên hevpar de ye, lê di heman demê de yekbûna têkoşîna ji bo avakirina paşerojek hevpar e. Anîna gel hev a nasname, ziman, bawerî û ezmûnên têkoşînê yên cihêreng dê îradeyek civakî ya bihêz li dijî pergala serdest a mêran biafirîne. Civatek ku jin piştgiriyê didin hev û bi hev re jiyanek wekhev û azad ava dikin jî dê bingeha veguherîna demokratîk ava bike.

Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk a em niha tê de ne, di warê têkoşîna jinan a ji bo azadî û wekheviyê de berpirsiyariyeke dîrokî hildigire. Serkeftina vê serdema nû ya bi Banga Aştî û Civaka Demokratîk a Birêz Abdullah Ocalan di 27'ê Sibata 2025'an de dest pê kir, bi beşdarbûna jinan a wekî mijarên wekhev û damezrîner a di pêvajoyê de pêkan e.

Ji ber ku aştî ne tenê bêdengkirina çekan e. Ew avakirina sîstemeke civakî ya demokratîk e ku tê de înkar, cudakarî, îstîsmar û tundûtûjî bêne rakirin; ku tê de gel, nasname û bawerî dikarin bi şert û mercên wekhev bi hev re bijîn. Aştîyeke ku îradeya jinan nas neke û azadî û wekheviya wan garantî neke, dê netemam be. Bêyî rizgariya jinan, demokrasî nayê avakirin û bê demokrasiyê, aştiyeke mayînde nayê bidestxistin.

Ji ber vê yekê, divê îradeya siyasî ya jinan were naskirin, azadiya wan a rêxistinbûnê were misogerkirin û temsîliyeta wan a wekhev di mekanîzmayên biryardanê de were misogerkirin. Pêşîlêgirtina şîdeta li dijî jinan berpirsiyariyeke bingehîn a dewletê ye. Divê Peymana Stenbolê ji nû ve were bicîhkirin, Qanûna Hejmara 6284'an bi bandor were bicîhanîn, divê polîtîkayên bêcezatiyê yên ji bo kuştina jinan werin bidawîkirin û divê mekanîzmayên qanûnî û civakî yên ku mafê jiyanê yê jinan diparêzin werin xurtkirin. Lêbelê, çareseriyeke mayînde tenê bi guhertina zîhniyeta serdest a mêran û têkiliyên civakî yên newekhev ên ku şîdetê çêdikin pêkan e.

Niha dema xweparastinê ye

Divê em 25'ê Mijdarê ne tenê wek rojek bîranîn û nerazîbûnê bibînin, lê wek rojek têkoşînê ku jin tê de îradeya xwe ya kolektîf a têkoşînê xurt dikin, hevgirtinê birêxistin dikin û bingehên jiyana azad xurt dikin, bibînin.

Divê em hêza rêxistinkirî ya jinan di hemû warên jiyanê de, ji malan bigire heta kolanan, ji kargehan bigire heta cihên kar, ji zanîngehan bigire heta rêveberiyên herêmî, xurt bikin. Divê em bi hev re jiyaneke civakî ya nû ava bikin, li ser bingeha wekhevî û azadiyê, bêyî ku azadiya jinan kêm bikin heta destkeftiyên sînorkirî ya di nav pergala heyî de.

Mesele ne ew e ku jin ji aliyê yên din ve bên temsîlkirin, lê ew e ku ew jiyana civakî biguherînin û bi îradeya xwe pêşeroja xwe diyar bikin. Xweparastin veguherîna vê îradeyêya ji bo hêzek rêxistinkirî ye.

Niha dema rêxistinbûnê ye, ne dema bêdengiyê ye; niha dema têkoşînê ye, ne dema paşvekişandinê ye; niha dema avakirina jiyaneke azad a bi hev re ye, ne ku em li hêviya tiştekî bimînin.

Rizgarkirina jinan dê rê li ber azadiya tevahiya civakê veke. Her ku têkoşîna rêxistinkirî ya jinan mezin bibe, demokrasî dê xurt bibe, aştî dê berfireh bibe û pêşerojek wekhev dê gengaz bibe.

Jin, Jiyan, Azadî!