DYA li dû destkeftiyên bilind e

Pisporê Têkiliyên Navnetewî û Rojhilata Navîn Dr. Ardeşêr Pêşeng destnîşan kir ku her ku derfetên destwerdana DYA'yê li Îranê xurt dibin û daxwazên Washingtonê her ku diçe lawaz dibe û got ku stratejîya sereke ya DYA'yê ew e ku bi kêmtirîn buhayê, destkeftiyên herî bilind bi dest bixe.

Li Îranê  ji ber xwepêşandanên ku bi krîza aborî dest pê kir û veguherî daxwaza azadiyê ya li dijî rejîmê, li gorî raporan bîlançoya 33 rojan hêjmara miriyan nêzikê 10 hezaran e. Li gorî qeydan, 6,092 xwepêşander, di nav de 118 zarok, ji hêla hêzên rejîmê ve hatin qetilkirin û nêzîkî 20 hezar kes jî birîndar bûn. Piştî daxuyaniyên Serokê Amerîkayê Donald Trump ku tehdîda leşkerî dike, bendewariya bi fikar li herêmê berdewam dike. Her roj, gefeke nû ji Dewletên Yekbûyî tê ku hebûna xwe ya leşkerî li Rojhilata Navîn zêde dike. Trump got, "Eger em peymanekê çêbikin, ew ê baş be; eger em nikaribin, em ê bibînin ka çi dibe," û tekez kir ku fîloya Amerîkî ber bi Îranê ve  diçe ku ji ya  Venezuelayê mezintir e.  

Her çiqas îhtîmala mudaxeleyê xurt dibe jî tê gotin ku rêya lihevkirinê hê jî li ser maseyê ye. Tê gotin ku hin daxwazên ku ji hêla DYA'yê ve hatine ferzkirin dikarin bên guftûgokirin, lê hin şert ji hêla rejîmê ve teqez hatin redkirin. Di vê serdema zêdebûna aloziyê de, têkiliyên Îranê bi Rûsya û Tirkiyeyê re gihîştin asteke bilind. Serokê Rûsyayê Vladîmîr Pûtîn pêşwaziya Sekreterê Konseya Bilind a Ewlekariya Neteweyî ya Îranê Elî Larîcanî kir û Wezîrê Derve yê Îranê Abbas Erakçî serdana Tirkiyeyê kir. Biryara Yekîtiya Ewropa (YE) ya ku Artêşa Muhafizên Şoreşê ya Îranê wek "rêxistineke terorîst" îlan kir, her wiha wekî nîşana ku dê aloziya li herêmê zêdetir bibe.

Li Îranê xwepêşandanên ku bi dirûşmeya "Jin, jiyan, azadî" dest pê kirin û li tevahiya welêt belav bûn, li Îranê jî beşên civakî helwestên xwe diyar dikin. Di vê pêvajoyê de helwesta Kurdan xwedî girîngiyeke stratejîk e. Nûnerên partî û saziyên Rojhilat li navenda Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê (KNK) li Brukselê civîneke awarte li dar xistin. Di civînê de ku PDK-I, PJAK, KOMELE û saziyên din û rewşenbîr û siyasetmedar beşdar bûn, biryara "helwesta neteweyî" hat standin. Piştî hevdîtinê Zeyneb Mûrad axivî û got, "Çavên cîhanê li ser Kurdan e. Divê em parçebûnên îdeolojîk bidin aliyekî û bi hestên neteweyî tevbigerin. Tenê bi vî awayî em dikarin mafên gelê xwe bi dest bixin."

Pisporê Têkiliyên Navneteweyî û Rojhilata Navîn Dr. Ardeşêr Pêşeng ku li Rojhilatê dijî geşedanên dawî û kodên pêvajoya siberojê vegot.  

Dr. Ardeşêr Pêşeng got ku Trump ji peymana Hezîrana 2015'an (JCPOA) wêdetir peymaneke nû û tundtir dixwaze. Ardeşêr Pêşeng got: "Qelsbûna hêzên wekîl ên Îranê piştî 'Şerê Dozdeh Rojan' (Şerê Îran û Îsraîlê) di Hezîrana 2025'an de daxwazên Trump zêde kir. Di bin şert û mercên heyî de, Trump Îranê ji her demê lawaztir dibîne û armanc dike ku herî zêde qezenc bike bi kêmtirîn buhayê."

Ardeşêr Pêşeng bi bîr xist ku stratejîya Îranê ya kevneşopî "qezenckirina demê" ye û destnîşan kir ku rewşa niha cuda ye û got, "Îran vê carê ji ber xwepêşandanên navxweyî, krîza aborî û lawazbûna parastinê di rewşeke dijwartir de ye. Di encamê de, xuya dike rejîm amade ye ku nermbûnê nîşan bide û li ser hin mijaran danûstandinan bike."  

Dr. Ardeşêr Pêşeng diyar kir ku Tirkiye û welatên herêmê naxwazin rewşa Îranê ya niha biguhere û gotinên xwe wiha bi dawî kir: "Eger alî nikaribin di danûstandinên veşartî an jî danûstandinên bi navbeynkariya Tirkiyeyê re bigihîjin lihevkirineke qismî, demkî û sînordar, tê fêmkirin ku DYA wê êrîş bike. Lê belê, pîvan û berfirehiya êrîşeke gengaz nayê hêvîkirin ku pir mezin an stratejîk be. DYA; Ew armanc dike ku karbidestên Îranî neçar bike ku peymanê qebûl bikin, bi rêya fişara dîplomatîk û aborî, dorpêçkirina deryayî ya gengaz û êrîşên sînordar. Tirkiye û piraniya welatên herêmê destpêka şerekî di navbera DYA û Îranê de li ser ziyana xwe dibînin, ji ber ku di rewşeke wiha de dê krîzeke nediyar dest pê bike, pêla koçberiyê ber bi van welatan ve zêde bibe û bi kêmbûna kapasîteya rêveberiyê ya Îranê re koçberên ji welatên din, wek Efxan, dê bi hêsanî bigihêjin Tirkiyê. Ya herî girîng jî wê bandora Kurdan û partiyên Kurd li herêmê were xurtkirin. Wekî din, şerekî wiha dê pozîsyona Îsraîlê xurt bike ku li gorî berjewendiyên Tirkiyeyê nabe. Di encamê de, welatên herêmê naxwazin şert û mercên niha yên Îranê biguherin."

MA / WAN / EDNAN BÎLEN