Fîlozofê şerûd ê sînemayê

Nûçeyên Çand/Huner

Pêncşem 4 Mijdar 2021 - 23:26

  • Ji nav tarîtiyê dengek hildibe: Hûnê pirr guhdarî bikin, lê hûnê ji ti tiştî fêhm nekin, hûnê pirr tiştan bibînin, lê hûnê tênegîhijin, ji lewre dilê vê civakê êdî ti tiştî hîs nake, guhên xwe giran kirine û çavên xwe jî miç kirine. Ji bo bi çavên xwe nebînin û bi guhê xwe nebîhizin.

ARDÎN DÎREN

“çikû sînema ne tenê cerebeyeke zimanî ye, lê belê... di heman demê de ew ezmûneke ji fîlozofiyê ye jî...” *

Îsayek cuda, baweriyeke bi strîn, rêyeke teng, dilekî xembar û hevaltiyeke kêm... Filmek di tehma helbestê de, helbesteke berz ku sewta wê kevirên baweriyê dihejîne. Sewteke ku kevirên bendewariyê hildiweşîne. Her tişta vê filmê hevdû digire û hemû hêmayên sînemayê di nav lihevkirineke bêhempa de wek helbestê diherikin. Tevna mijar, muzîk û lîstikvaniyê bi derhêneriyeke pisporane hatiye danîn û berhemeke serketî li kaniya sînemayê zêde bûye. Filma “Li Gor Matiyasê Qenc Încîl” bi rêgezên neorealîsmoyê (şêweya çêkirina filmên Îtalyanî ya ku wek pêleke sînemayî tê hesibandin) hatiye fesilandin û ji şêweyên wê bandor lê dibe. Di şêweyên rasteqîniyê de serboriya Hezretî Îsa, serboriyek e, ya ku sînemayê ji nû ve bi ziman dike ango bi mane dike. Pasolini hin tiştan naxemilîne, dirêj nake, lîstikvanên navdar hilnabijêre, heya jê tê dîmenên xwerû û sade diafirîne, ne di mijarê de û ne jî di dîmenên xwe de asê dibe. Dibe ku dilsoziya filmê ji ber van taybetmendiyên wê be.

Her derhêner wisa zû bi zû xwe fêrî zimanê sînemayeke xwerû nake. Lê ji ber ku Pasolini xwedî xemên kûr e, ew zû fêr dibe.

Ji xemilandina dîmenan jî qet hez nake, ew bi rêya sînemayê rasterast xemên xwe îfade dike.