- Berdevka TAJÊ Riham Hico diyar kir ku bi avakirina xalên leşkerî yên artêşa Iraqê û komkirina çekan a li Şengalê re, fikarên li ser gefên DAIŞ'ê zêde dibin û got, "Em niha bi fermana 75'an re rû bi rû ne."
Daxuyaniyên Tirkiyeyê û kiryarên dawî yên artêşa Iraqê atmosfera zext û gefê li ser Şingalê kûrtir dikin. Di 22'yê Çileyê de, artêşa Iraqê dest bi avakirina xalên kontrolê yên leşkerî li ser rêya Geliyê Kers li navçeya Sinûnê kir. Di heman demê de, gavên ji bo desteserkirina çekên xelkê Şengalê yên ku piştî fermana 74'an hêzên xweparastinê ava kirine têne avêtin û veguhestina endamên DAIŞ'ê ji Sûriye û Rojava ji bo zindanên Iraqê fikarên li ser gefên DAIŞ'ê yê li Şengalê û li seranserê Iraqê zêde kiriye. Agahiyên li ser zêdebûna şaneyên DAIŞ'ê li Iraqê û veguhestina hin malbatên DAIŞ'ê ji Kampa Holê ji bo Iraqê fikarên di nav xelkê herêmî de zêdetir dike.
Berdevka Tevgera Jinên Azad ên Êzidî (TAJÊ), Riham Hico, nirxandina xwe li ser vê mijarê kir.
Riham Hico, diyar kir ku pêvajoyeke nû li Rojhilata Navîn dest pê kiriye û got, "Ev pêvajo ne wekî yên din e; pir zû pêş ketiye. Bi guhertinên li Sûriyeyê re, li seranserê Rojhilata Navîn rewşên cuda derketine holê. Êrîşên li ser taxên Şexmeqsûd û Eşrefiyeyê gavên pêşîn bûn. Piştre êrîşên li ser Rojava hatin. Rewşek cidî û xeternak bû. Niha ji bo Rojhilata Navîn mînakek nû tê danîn. Bikaranîna vê yekê ya pratîkî niha diqewime. Gelek hêz tê de beşdar in. Ji bilî hêzên navneteweyî, hêzên herêmî jî beşdar dibin. Dema ku hûn li van hêzan dinêrin, hêzên ku berê Iraq û Sûriye dagir kiribûn dîsa tê de beşdar in. Ev hêz aktorên sereke yên vî şerî ne. Hêza ku li hember van êrîşan li ber xwe dide dîsa gelê Kurd e. Êrîşeke li ser Rojava di heman demê de tê wateya êrîşeke li ser ramanên Rêber. DYA di vê demê de li Sûriyeyê çi kiriye? Ne ji bo azadiya gel, ne ji bo azadiya jinan. Ew ji bo berjewendiyên xwe li wir in. Xetera herî mezin ji bo wan ramanên Rêber bûn."
Riham Hico diyar kir ku rêveberiya ku li Şengalê hatiye damezrandin xwedî rewatiyê ye û got: "Ev rêveberî piştî komkujiyê hatiye avakirin. Ev rêveberî dema ku Hikûmeta Iraqê û Pêşmergeyan gelê Şengalê terikandin hatiye avakirin. Ew hewl didin ku me ji ber parastina xwe berpirsiyar bigirin. Di demên dawî de, xortek ji ber parastina Şengalê û şerê li dijî DAIŞ'ê di sala 2014'an de hate girtin. Malbata parêzgarê Mûsilê bi sedan endamên DAIŞ'ê hene. Çima ew nayên darizandin? Dema ku DAIŞ'ê êrîşî Şengalê kir, wan komkujî kir, bêyî ku jin bin çi zarok bin. Bi Peymana 9'ê Cotmehê dixwestin me bê hêz bihêlin. Lê wan nikaribûn tu pêşveçûnekê bikin. Dayikên me li dijî tankan bûn mertalên zindî."
Riham Hico, destnîşan kir ku niha li Iraqê hikûmetek tune ku pê re têkilî dayne û got, "Li Iraqê krîz hene. Iraq bi xwe bêhêz bûye. Tirkiye niha hewl dide ku Iraqê bi rê ve bibe. Ew dixwazin heman pêvajoya ku Sûriye pê re rû bi rû maye, li ser Şengalê jî bidin sepandin. Ew bi dengê DAIŞ'ê diaxivin. Wekî Êzidî, ji sala 2017'an vir ve me rêyên diyalogê bi Hikûmeta Iraqê re vekirine. Wekî Êzidî, em nikarin serdema berî 2014'an ji nû ve bijîn. Em ne alîgirê parçebûnê ne. Me li dijî Hikûmeta Iraqê tu hêzek ava nekiriye. Ew hemî çareseriyên pêşniyarkirî yên ku me pêşkêş kirine paşguh dikin. Ew dixwazin me bitirsînin."
Riham Hico her wiha got ku DAIŞ li Iraqê ji nû ve xwe bi rêxistin dike û destnîşan kir ku rewşên li Iraq û Îranê bi hev ve girêdayî ne. Riham Hico got, "Niha, DYA û Îran di krîzekê de ne û dixwazin vê krîzê li Şengalê belav bikin. Ger di navbera DYA û Îranê de şerek çêbibe, Iraq dê winda bibe. Tiştê ku me ji vê pêvajoyê rizgar bike yekîtî ye. Divê Êzîdî li hember hemû êrîşan hişyar bin. Erka bingehîn a her Êzîdî ew e ku piştgiriyê bide vê pêvajoyê, bi israr bisekine. Helwestek zelal hewce ye ji ber ku niha gefek pir cidî li ser hebûna me heye. Yekîtiya me dê van êrîşan jî asteng bike. Bi yekîtiya xwe, em dikarin pêşî li fermana 75'an bigirin. Em niha bi fermanekê re rû bi rû ne ku li ber deriyê me ye."
Riham Hico, banga "Aştî û Civaka Demokratîk" bi bîr xist û ev tişt got: "Perspektîfa ku Rêbertî pêşkêş dike dikare li seranserê Rojhilata Navîn aramiyê misoger bike. Israra li ser vê pêvajoyê nîşana vê yekê ye. Lêbelê, Tirkiye di heman demê de li dijî Rojava, Şengal, Mexmûr û Başûr êrîşan dike. Hêzên hegemonîk Rojhilata Navîn a parçekirî dixwazin. Tirkiye beşek ji vê ye. Rêbertî li seranserê cîhanê ji bo aştiyê têdikoşe. Felsefeya ku dê pêşî li komkujiya li Îranê bigire jî felsefeya Rêbertiyê ye. DYA niha xwe wekî hêzek cîhanî dibîne. Lêbelê, dema ku em li pratîkên wê dinêrin, ew e ku pirsgirêk û pevçûnan diafirîne. Ger hevjiyana cudahiyan di civakê de çênebe, pevçûn û krîz dê berdewam bikin. Ger gel bibin yek, dikarin pêşî li pevçûn û krîzan bigirin."
JINNEWS/RIHA/DERYA REN
