Rojnamevan, nivîskar û parêzvana mafên jinan Marî Beyleryan jiyana xwe ji bo têkoşîna azadî û mafên jinên Ermenî terxan kir. Marî Beyleryan, ku ji ber zilm û zordariya rêveberiya Osmanî neçar ma sirgûn bibe, bi riya kovara Ardemîs ku li Qahîreyê weşand, dengê jinan bilind kir. Marî Beyleryan, ku di Qirkirina Ermeniyan a 1915’an de hate kuştin, bi têkoşîna xwe ya li ser bingeha hevgirtinê di bîranîna jinan de jiya.
Marî Beyleryan, ku di sala 1877’an de li navçeya Beşîktaşê ya Stenbolê ji dayik bû, di salên xwendekariya xwe de bi navê "Kalîpso" ji bo rojnameya Arevelk dest bi nivîsandinê kir. Mamosteya dibistanên Ermenî bû. Marî Beyleryan ji bo rêxistinkirin û azadkirina jinan xebitî. Ew ji ramanên Partiya Sosyal Demokrat a Hunçakê bandor bû û wekî nûçegîhan ji bo weşana partiyê, rojnameya Hunçakê, xebitî.
Di sala 1895’an de, ew di nav organîzatorên Xwepêşandana Babîyalî de bû, ku ji bo eşkerekirina zilma ku Ermeniyên li Anatoliyê pê re rûbirû dimînin û daxwaza pêkanîna reforman hate lidarxistin. Piştî xwepêşandanê, lêgerînek ji bo Marî Beyleryan hate destpêkirin, ku neçar ma ku pir caran cih û cilên xwe biguhezîne da ku neyê girtin.
Pirsgirêkên civakî û serxwebûna aborî
Marî Beyleryan, ku di sala 1896’an de çû Misrê, li Îskenderiyeyê wek mamoste û nivîskar xebitî. Paşê, ew li Qahîreyê bi cih bû û xebata xwe di çapemeniya Ermenî de domand. Bi kovara Ardemîs, ku di Çileya 1902’an de dest bi weşanê kir, wê mafên jinan, pirsgirêkên civakî û serxwebûna aborî anî pêş.
Di hejmara yekem de, Marî Beyleryan weşan ji xwişkên xwe re terxan kir û bang li jinan kir ku piştgiriyê bidin kovarê. Wê ne tenê li bajaran, lê di heman demê de li deverên gundan jî pirsgirêkên jinan çareser kir. Jinên ji bajarên cûda ezmûn û daxwazên xwe bi rêya kovarê parve kirin. Lêbelê, ji ber pirsgirêkên aborî, Ardemîs piştî 20 hejmaran di sala 1903’an de hate girtin.
Ew di Qirkirina Ermeniyan a 1915’an de hat kuştin
Marî Beyleryan di sala 1908’an de vegeriya Stenbolê û karê xwe yê mamostetî û rojnamevaniyê domand. Çar salan wekî rêvebera Dibistana Hripsimyant li Îzmîrê xebitî. Ji bo rojnameya Taşink nivîsand û pirtûka xwe ya helbestan, Tebi Ver (Ber bi jor ve) weşand. Piştî ku di sala 1913’an de li Yozgatê xewna xwe ya mamostetiyê li parêzgehan pêk anî, Marî Beyleryan di Qirkirina Ermeniyan a 1915’an de hat kuştin. Cihê mirina wê heta îro nayê zanîn.
Marî Beyleryan, ku ji bo ku jin dengê xwe hebin, serxwebûna aborî bi dest bixin û bi hevgirtinê xwe birêxistin bikin, bi xebata xwe ya bi kovara Ardemîs û hewildanên xwe yên rojnamevaniyê re mohra xwe li dîroka jinên Ermenî hişt.
JÎNHA
