Di cîhana îro de entegrasyon û mirov

• Dîroka mirovahiyê, di bingehê xwe de çîroka cîhguhertinê, hevdîtin û ji nû ve teşegirtinê ye. Bi sedsalan e ku kom; ji ber şer, krîzên avhewayê, lêgerînên aborî an jî tenê ji ber hesta meraqê, ji warên ku lê hatine dinê dûr dikevin û lingên xwe diavêjin axên nû. Pêngava herî krîtîk a vê rêwîtiya mezin jî bê guman pêvajoya "entegrasyonê" ye.

KURDISTAN LEZGIYEVA

Lê belê di cîhana îroyîn a ku bi lez dibe dîjîtal û cîhanî de, entegrasyon ne tenê bidestxistina statuyeke hiqûqî ye û ne jî tenê ji cihwarbûna di nava sînorên fîzîkî yên civakekê de ye; wateyeke wê ya pir kûrtir heye. Ew hunera mayîna di nava dengekî ruhî û çandî de ye.

Ne bi temamî li wir, ne bi temamî li vir

Cîhana edebiyatê, pêvajoya lihevhatinê bi piranî wekî "araf" pênase dike. Bêhêviya ku Stefan Zweig di pirtûka xwe ya Cîhana Duh de hîs kiriye an jî perçebûna ku Amin Maalouf di berhema xwe ya Nasnameyên Mirinê de balê dikişîne ser, aliyê mirovî yê entegrasyonê bi awayê herî tazî datîne holê.

Mirovê ku dixwaze li axa nû ku çûyê kok bide, gelo dikare axa ku kokên wê jê hatine bi temamî ji bîr bike? Entegrasyoneke rasteqîn, ne ew e ku ferd rabihurî, ziman û bîranînên xwe jê bibe û biavêje (asîmîlasyon); belkî ew e ku rengê xwe yê xweser bi rengên tabloya nû ya ku tevlî bûye re bike yek. Mîna çemekî ku dema diherike deryayê avê xwe winda nake, berevajî vê yekê tevkariyê li firehîya deryayê dike... Entegrasyon ne windakirina nasnameyê ye, berevajî wê, dewlemendbûna nasnameyê ye.

Rûyê nû yê entegrasyonê di cîhana îro de

Di sedsala 21’emîn de, têgîna entegrasyonê çermê xwe diguhere. Îro em nikarin vê têgîna tenê bi guhertinên cografî ve sînordar bikin:

Entegrasyona Dîjîtal û Teknolojîk: Êdî ne tenê mirovên di çandên cuda de, her wiha awayên jiyana kevneşopî û serdema aqlê çêkirî  û dîjîtalbûnê jî sînorê entegrasyonê derbas dikin. Lihevhatina ferdan bi ekosîstema dîjîtal a ku bi lez tê guhertin re, bûye şertekî nû yê hebûna di cîhana nûjen de.

Pirrengiya Çandî û Krîza "Pirçandîtiyê": Di sosyolojiya îroyîn de, entegrasyon ji bûyîna "bendewariyeke" yekalî derketiye û bûye "diyalogeke" dualî. Ne tenê divê kesê ku diçe, her wiha divê civaka mêvandar jî zemîneke vedihewîne, ji pêşwextfikaran dûr û vekirî ji guhertinê re amade bike.

Dînamîkên Avhewayê yên Cîhanî û Koçberiyê: Pêlên nû yên koçberiyê ku ji ber krîzên avhewayê dertên holê, di salên pêş de careke din nîşan didin ku polîtîkayên entegrasyonê ji aliyê mirovî û sosyo-aborî ve çendî giranbuha ne.

Lêgerînek ji bo Ahengê

Entegrasyon, wekî amûrên cuda ne ku di heman awazê de digihin hev û senfoniyeke bêhempa pêk tînin. Tepisandina dengê amûrekê tenê muzîkê feqîr dike; tevkariya her amûrê bi rîtma xwe ya taybet re ji bo melodiya hevpar re derxistina holê ahengeke bi efsûn e.

Di vê serdema ku cîhana me tê re derbas dibe, şûna ku mirov hev bide alî divê têbigihije, şûna ku perçe bike divê yekbûnê hilbijêre; ev yek mifteya yekta ya aştiya hem ferdî û hem jî civakî ye. Entegrasyon, cesareta girtina pêngava hevbeş a ber bi pêşerojê ve ye, bêyî ku em ji nasname, çand û zimanê xwe xwe dest berdin.