Hunermenda şoreşger: Sylvia Pankhurst

Nûçeyên Çand/Huner

sêşem 15 îlonê 2020 - 03:00

  • Ji pêşengên tevgera mafê dengdayînê ji bo jinan Sylvia Pankhurts di heman demê de hunermendeke jêhatî ya rengên avî û lêkolînereke çand û hunerê bû; li dijî dagirkeriya Îtalyayê ya Etiyopya jî ew gelekî çalak bû.

Sylvia Pankhurst navekî girîng ê têkoşîna ji bo mafê dengdanê yê ji bo jinan bû li Ingilistanê. Ew herwiha di warê antîfaşîzm û antîkolonyalîzmê de jî yek ji pêşengan bû. Lê aliyê wê yê hunermend gelek caran tê jibîrkirin. Ew hunermendeke jêhatî ya resmên bi rengên avî boyaxkirî bû. Lê hunerê wê û doza wê ji hev ne dûr bûn; wê nexasim portreyên jinên karker di hunerê xwe de xêz kir û portreyeke wê bi xwe jî di nava berhemên wê yên navdar de ye.
Sylvia Pankhurst 1882´yan jidayik bû; bavê wê Richard Marsden Pankhurst bû û dayika wê çalakgereke ji bo mafê dengdanê ji bo jinan bû li Ingilîstanê, Emmeline Goulden Pankhurst. Sylvia Pankhurstê ji sala 1906´an û pê ve tevahiya wexta xwe tevî dayik û xwişka xwe ji bo çalakgeriya ji bo mafên jinan terxan kir, di nava rêxistina Women’s Social and Political Union (Yekîtiya civakî û siyasî ya jinan). Lê bala wê di heman demê de li ser tevgera karkeran jî bû.
Wê sala 1912´an East London Federation of Suffragettes (Federasyona Rojhilatê Londonê ji bo mafê dengdanê yê jinan-ELFS) damezrand. Wê navê vê rêxistinê paşê kir Federasyonan ji bo Mafê Dengdanê yê Jinan û paşê jî weşanên Women´s Dreadnought û Workers´ Dreadnought - kovareke ku pişta sosyalîzma înternasyonal digirt - derxistin.

Sosyalîsta înternasyonalîst

Koma her çû bêhtir berê xwe da çepgiriyê û ji bo demekê navê komê bû, “Partiya Komunîst, Beşa Brîtanî ya Însternasyonala Sisiyan (CP-BSTI)”. Lê kom di rastiyê de ti carî nebû beşa Brîtanî ya Înternasyonala Sisiyan. CP-BSTI li dijî Partiya Komunîst a Brîtanyaya Mezin bû, wê parlamentarîzm red dikir.
Axir tevî vê jî, wê muhim dît ku di nava heman tevgera Bolşevîkan de be û partiya xwe fesix kir. Lê wê demeke dirêj xwe di nava Partiya Komunîst de nekarî bigire. Gava ku partiyê jê xwest Workers Dreadnought bi xwe bi rê ve nebe û bide ber destê rêveberiya partiyê, wê ev red kir. Li ser vê jî ew ji partiyê hat avêtin.
Lê çalakgeriya wê ya di nava tevgere çepgir-komunîst de wan dewam kir. Ew bi Lenin re pev çûye û wê pişta komunîstên weke Amadeo Bordiga û Anton Pannekoek girtiye.