- Bandora çandî her tim wekî şahidekî zindî li ser tevgera hunerî û rewşenbîrî ya bajarê Teizê dimîne.
Îro dema mirov li kavilên sînemayên kevin ên vî bajarî hûr dibe, serdemên zêrîn ên ku Teizê wekî hêlîna huner û çandê jiyaye, tên bîra mirovan. Li vî bajarê ku gelek sînema tê de hebûn, di salên 60, 70 û 80’yî yên sedsala borî de serdemeke awarte hat jiyîn, lê piştre gav bi gav ber bi lawazbûn û windabûnê ve çû.
Di lûtkeya wê geşbûnê de -ku beriya yekîtiya Yemenê di navbera her du herêman de hevpar bû - ekranên sînemayê malbat û rewşenbîr dianîn cem hev. Wê demê li seranserî Yemenê nêzî 49 sînema hebûn. Para herî mezin li Adenê bû. Piştre jî wekî rêzefîlm Sana, Hodeyîdah û Teiz dihatin. Ev şahidên dîrokî parçeyek resen e ji çîroka civakeke Yemenî ya ku evîndarê jiyanê, bedewiyê û sînemayê ye.
Sînemaya Çarşemê: Dilopa pêşîn a baranê
Ji salonên mezin ên sînemayên windabûyî, ber bi saloneke biçûk a ku ramaneke bêhempa dihewîne... Hewldana “Sînemaya Çarşemê” ku di sibata 2025’an de dest pê kiriye û her hefte roja Çarşemê bi rêkûpêk berdewam dike, wekî yekem ezmûna pêşeng a ciwanan derdikeve pêş. Dixwaze ku piştî bi dehan salan ji tunebûna bi darê zorê, li bajarê Teizê (başûrê rojavayê Yemenê) can bide çanda sînemayê.
Li navenda Mala Rojnamevaniyê (House of Press) û Saziya “Arnyada” ya ji bo Pêşketina Çandî, hezkiriyên sînemayê her hefte li vê qada serbixwe dicivin da ku fîlman temaşe bikin û wan analîz bikin. Armanca wan, afirandina jîngeheke wiha ye ku sînemayê vegerîne qada giştî û derfetê bide nîqaş û rexneyên kûr ên fikrî û civakî.
Çanda diyalog û rêzgirtinê geş dikin
Ajansa me ev tevgera çandî ji nêz ve dişopîne û bi rêya hevpeyvînên bi jin û keçên amadebûyî re, girîngiya vê beşdariya balkêş û rola jinê di guhertina civakê û avakirina hişmendiyê bi rêya hunera heftemîn sînemaya de belge dike. Koordînatôra projeyê Sefiye El-Meqterî, da zanîn ku ev çalakî ji bo revîna ji zextên jiyanê yên rojane û ji bo avakirina sînemayeke biçûk a ku sînemaya bajêr zindî dike, hatiye destpêkirin. Sefiye wiha got: “Mixabin sînema winda bibû, lê em hewl didin ku di pêşerojê de vê projeyê mezin bikin.”
Ev hewldan tenê firsendek ji bo temaşekirina fîlman nîne, her wiha qadeke guncaw e ji bo nîqaşkirina wan di atmosfereke çandî de. Sefiye El-Meqterî armanc û encamên vê xebatê wiha vegot: “Bi rêya fîlmên ku em nîşan didin, em hewl didin çand û rewşa civakên cuda fêm bikin. Piştî ku fîlm diqede, em wekî ciwan nêrînên xwe tînin ziman û ji nîqaşan sûd werdigrin. Piraniya beşdaran ji warên wekî ragihandin, wênekêşî û derhêneriyê ne. Em dixwazin çanda diyalogê û rêzgirtina li nêrînên cuda xurt bikin.”
Nifşeke ku sînema nedîtiye
Zeyneb El-Zuheyrî ku qet ezmûna sînemayê di salonên rastî de nejiyaye, diyar kir ku ev însiyatîf her çiqas sînordar be jî, ji bo wê û keç û xortên nifşê wê, firsendeke mezin e. Zeyneb ragihand ku ji mezinên xwe derbarê sînemayê de hinek tiştan bihîstine, lê nizanîbûne sînema çi ye û wiha domand: “Niha, ‘Sînemaya Çarşemê’ dihêle ku em ezmûneke nêzî wê sînemayê bijîn, ya ku em negihîştinê.”
Zeyneb da zanîn ku ev ezmûn tevî hêsaniya xwe pir xweş e û wiha got: “Her çiqas ez nikaribim her carê bêm jî, dema têm ez hem kelecan dibim hem jî fêrî tiştên nû dibim. Hêviya min ew e ku ev qad bibe saloneke mezin a ku fîlmên Erebî û Yemenî tê de bên nîşandan û ji bo ciwanên dildar û fîlmçêkeran bibe star. Di vê serdema pêşketinê de, nayê qebûlkirin ku em hîn jî ji sînemayê bêpar bin. Ji ber ku sînema, stûna xebatên çandî ye.”
Hewldanên fermî û hevpar
Li kêleka van hewldanên serbixwe yên ciwanan, pêngavên fermî jî ji bo vegerandina saziyên çandî û hunerî li bajêr dest pê kirine. Di meha Adara borî de, Rêveberê Giştî yê Ofîsa Çandê li Teizê, bi hevkariya nûnerên rêxistinên civaka sivîl û “Mala Rojnamevaniyê”, serdaneke kontrolê bo avahiya “Sînemaya Sebaa” ya ku bi salan e girtî ye, pêk anî. Ev serdan wekî gava yekem a ji bo lêkolînkirina restorekirin û nûkirina sînemayên kevin hat nirxandin.
Ev tevgera fermî ya ji bo zindîkirina “Sînemaya Sebaa” wekî qadeke çandî ya giştî, bi daxwaz û xebata komên herêmî re dibe yek. Ev yek nîşan dide ku ji bo afirandina qadên bi ewle û domdar ên ku piştgiriya ronakbîriyê dikin û azadiyê didin ciwanan, divê hemû hewldan bibin yek da ku bandora çandî ya Teizê her tim zindî bimîne.
RANIYA ABDULLAH- JÎNHA/YEMEN
