- Ji bo parastina diranên zarokan bi awayekî dirêjtir û berfirehtir ev şîretên girîng hene.
Gava diranê yekem derket (bi gelemperî 6-10 mehî), rojê 2 caran (sibehê û şevê berî xewê) firçe bikin. Ji bo zarokên biçûk macûna diranan a bi florîd (1000-1450 ppm) bi mîqdara genimekê (an jî bi qasî xalek piçûk) bi kar bînin. Divê heta 3 saliyê dêûbav bi temamî firçe bike, zarok tenê “alîkar” be.
Teknîka firçekirinê ya rast
Firçeya nerm û bi serê biçûk hilbijêrin. Bi awayekî dorhêl (bi zivirandinên biçûk) an jî bi nermî ji jor ber bi jêr ve firçe bikin. Hemû rûyên diranan (pêş, paş, jorîn) û biriyan jî paqij bikin. Her firçekirin divê 2 deqîqe bidome – dikarin bi stranekê an jî bi saetê demê bidin destpêkirin.
Zarok bi şûşeya şîr, ava bi şekir an bi şîrê dayikê gerek nekeve xewê. Şîrê şevê yê dirêj diranan diqewisîne û “kariesa şûşeyê” (diranên qelişî) çêdike. Piştî şîrê dawî, bi avê bişon an firçe bikin.
Xwarin û vexwarinên şekirî kontrol bikin
Şîrînî, çikolata, vexwarinên bi gaz û ava fêkiyan a pakêtî kêm bikin.
Şekir tenê bi xwarinên sereke re bide (ne di navbera xwarinan de).
Piştî xwarinên şekirî tavilê firçe bikin an bi avê bişon.
Fêkî û sebzeyên teze, penêr, mast, gûz zêde bixwin – ew ji bo diranan baş in.
Florîd û av
Ava henefê ya bi florîd (ger hebe) baş e ji bo parastinê. Ger ava we florîdê kêm hebe, doktorê diranan dikare florîdê zêde pêşniyar bike (tabletan an jel).
Ser ziyaretên doktorê diranan
Yekem serdana diranan divê di 1 saliya zarok de be (an jî gava dirana yekem derket). Piştî wê her 6 mehan carekê biçin kontrolê. Doktor dikare:
Firçekirina rast nîşan bide
Florîdê zêde bike ( varnish )
Fîsûran (qulikên biçûk li ser diranan) bigire da ku bakterî nekevin hundir
Pirsgirêkên zû bibîne û pêşî lê bigire.
Divê heta kengê dêûbav alîkarîyê bike?
Heta 7-8 saliyê dêûbav divê firçekirina zarok kontrol bike an bi xwe bike, ji ber ku zarok bi temamî nikarin bigihîjin hemû deveran. Zarok dikare bi xwe firçe bike, lê divê dêûbav “paqijkirina dawî” bike.
Pirsgirêkên hevpar û nîşaneyên hişyarî
Diranên qelişî / reşbûyî / êş
Goştê diranan sor / xwîn diherike
Bêhna xerab a domdar
Zarok dema firçe dike an dixwe digirî
Ev hemû nîşaneyên karies an nexweşiya diranan in – zû biçin ba doktor.
Bi van adetên rojane, diranên zarokî (ku heta 12-13 salî ne) saxlem dimînin û diranên mayînde jî bi hêsanî derdikevin cihê wan.
Diranên saxlem = xwarina baş, axaftina zelal, bişirîneke xweş û tenduristiya giştî ya baştir!
ÇANDNAME / DR. EMÎN CANBEG
