Rastiya zindî û mîmarî

Nûçeyên Çand/Huner

yekşem 13 îlonê 2020 - 23:00

Selwa Rewda fikrên xwe bi materyalên cihê dikirin berhemên hunerî û formên di berhemên wê yên berê de her cihê xwe di berhemên nû de didît. Wê bi vê, ev fikra xwe îfade dikir: huner divê rastiyeke zindî ya mîmarî be.

Gelek dikarin bifikirin ku hunerê mucered bi mêran cihê xwe li Rojhilata Navîn çêkiribe. Lê, ya rastî, jinekê ku di modernîzma huner de jî ji pêşengên li Rojhilata Navîn tê hesibandin, Saloua Raouda Choucair pêşengî ji vî hunerê hanê re li Rojhilata Navîn kiriye. Navê wê bi Fransî wiha hatibe nivîsîn û wê ev nav di nivîsê de bi kar anîbe jî navê wê Selwa Rewde Şukeyr e. Wê hunerê mucered bi resm, tevn û peykerên xwe yên li hev siwar dibin, ji Libnanê ber bi Rojhilata Navîn a mayî belav kir. Ev hunermenda sala 1916´an li Beyrûdê ji dayik bû, Çileyê 2017´an wefat kir. Wê qederê 100 salan berhemên hunerî çêkirin û heta ku dest û lingên wê ew li erdê nehiştin jî, huner çêkir.
Selwa Rewda di hunerê mucered de xwe ne tenê disipart modernîzma hunerê Ewrûpî. Rast e wê 3 salan li Parîsê di salên 1940´î de hunerê mucered û mijarên wê li paytexta herî muhim a hunerê Ewrûpî nas kir. Lê beriya wê, ew sala 1943´yan çûbû Misrê û gihiştibû wê qeneatê ku hunermendên Ereb ên berê “ji serdema Yewnanan heta bi dawiya sedsala 19´an” xwe gihandibûn “ruhê hunerî” û ew bi qalibên xwe yên hunerî bi gewde kirine. Herdu hosteyên wê Umer Unsî û Mustefa Farûq weke wê nedifikirîn, lê ew li ber wan radibû bi vê fikra xwe. Yanî wê hem di helbesta bi wezna arûz de hem jî di xetên xetatiya cîhana Ereb de ew ruhê hunerî didît.

Ji kamilbûna hunerê Ereb bawer dikir

Tevî ku wê li École des Beaux-Arts a Parîsê dixwend û li berdestê hosteyê navdar Fernand Léger jî bû, wê çavên xwe li kesên weke wê difikirin gerand û ew dîtin li Atelier d’Art Abstrait (Atolyeya Hunerê Mucered) dîtin. Ev jî komek hunermend bûn ku berê xwe dabûn hunerê ne tişteyî û objektîf. Wê hingê dest bi çêkirina resman li ser tuwalan kir ku rengên gouache (gûaş; boyaxeke bi avê tê tenikkirin) li ser wan ceribandin. Selwa Rewda hingê tecrûbeya xwe ya bi formên modulekirî bi îlhama ji eşqa ji bo geometrî û matematîkê, gelek caran resm kirin. Yanî xwe spart xetkişandina xetatan û geometriya xemla hunerê Îslamî jî.